Eerste hulp bij ontwrichting

Normaal gesproken komen twee botuiteinden in een gewricht samen. Bij een ontwrichting (of ‘gewricht uit de kom’) zijn die botuiteinden ten opzichte van elkaar verplaatst. Het gewricht vertoont een abnormale stand, het gewrichtskapsel raakt beschadigd en de gewrichtsbanden scheuren. De zachte weefsels in de buurt (bijvoorbeeld bloedvaten en zenuwen) kunnen gekneld of beschadigd raken. Als er bij de ontwrichting een wonde met bloedverlies ontstaat, spreken we van een open ontwrichting.

Wat merk je op bij een ontwrichting?

  • Het betrokken gewricht doet pijn.
  • Het slachtoffer kan het betrokken gewricht of ledemaat niet meer normaal gebruiken.
  • Op de plaats van de ontwrichting kunnen er zwelling en blauwverkleuring optreden.
  • Het betrokken gewricht vertoont een abnormale stand.
  • Als het om een open ontwrichting gaat, is er ook een wonde met bloedverlies. Soms kunnen er botfragmenten zichtbaar zijn.

Wat doe je bij een ontwrichting?

1

STAP 1: Zorg voor veiligheid

  • Adviseer het slachtoffer om het getroffen ledemaat zo weinig mogelijk te bewegen:
    • Vraag hem om zelf het bovenste ledemaat stil tegen de borst te houden.
    • Laat hem niet op het pijnlijke onderste ledemaat steunen.
  • Trek wegwerphandschoenen aan als het gaat om een open ontwrichting.
  • Beweeg het ledemaat zo weinig mogelijk bij de hulpverlening. Zet een gewricht in een abnormale stand nooit opnieuw recht.
2

STAP 2: Beoordeel de toestand van het slachtoffer

  • Ga na wat er mis is.
    • Kijk naar het ledemaat en vergelijk het met de andere zijde, maar controleer zelf de beweeglijkheid van het gewricht niet. 
3

STAP 3: Raadpleeg gespecialiseerde hulp

  • Raadpleeg gespecialiseerde hulp als:
    • de zwelling zeer uitgesproken is;
    • het ledemaat een abnormale stand vertoont; 
    • het ledemaat abnormaal (on)beweeglijk is; 
    • het slachtoffer gevoelsstoornissen heeft; 
    • het slachtoffer tekenen van het compartimentsyndroom vertoont zoals;
      • plotse pijn in de spieren na een letsel of een hevige inspanning;
      • gevoelsstoornissen (zoals tintelingen, speldenprikken of een ‘slapend’ ledemaat) hebben ter hoogte van het betrokken ledemaat;
      • spieren voelen hard aan en verliezen hun kracht;
      • het ledemaat verbleekt;
    • het slachtoffer zichzelf nog kan verplaatsen. Dat slachtoffer kan je als eerstehulpverlener eventueel zelf naar de huisarts of naar het ziekenhuis brengen. 
  • Alarmeer de Noodcentrale 112:
    • als het slachtoffer zichzelf niet kan verplaatsen. De hulpverleners beschikken over speciaal materiaal waarmee ze een slachtoffer met een ontwrichting kunnen vervoeren;
    • bij twijfel. 
4

STAP 4: Verleen verdere eerste hulp

  • Gaat het om een open ontwrichting?
JA, open ontwrichting NEE, gesloten ontwrichting
  • Stelp de bloeding door voorzichtig rechtstreeks op de wonde te drukken. Beweeg daarbij het ledemaat niet.
  • Bij een ontwrichting van de bovenste ledematen verwijder je zo nodig de ringen en andere juwelen.
  • Laat het slachtoffer zelf een houding aannemen die voor hem comfortabel is. Als het slachtoffer dit verdraagt, kan hoogstand van het ledemaat zwelling beperken.
  • Dek een open ontwrichting af met een steriel kompres dat je vooraf vochtig maakte (met water of met een waterig, niet-verkleurend ontsmettingsmiddel als je geen water ter beschikking hebt).
  • Leg geen ijs op een open ontwrichting.
  • Trek je wegwerphandschoenen uit en was of ontsmet je handen nadat je eerste hulp verleend hebt.
  • Bij een ontwrichting van de bovenste ledematen verwijder je zo nodig de ringen en andere juwelen. 
  • Laat het slachtoffer zelf een houding aannemen die voor hem comfortabel is. Als het slachtoffer dit verdraagt, kan hoogstand van het ledemaat zwelling beperken. 
  • Koel het letsel maximaal 20 minuten, in afwachting van gespecialiseerde hulp, met ijsblokjes in een zakje water of een koelzakje.
    • Houd het ijs niet rechtstreeks tegen de huid. Wikkel er een dunne handdoek of andere doek rond.
    • Gebruik koud water als je geen ijs hebt.
    • Onderbreek het koelen als dat het slachtoffer hindert. Als de pijn weer opkomt, mag je opnieuw koelen, op voorwaarde dat de huid weer een normale temperatuur heeft. 
×

      De websites van Rode Kruis-Vlaanderen maken gebruik van cookies om jouw bezoek zo vlot mogelijk te laten verlopen. We installeren noodzakelijke en technische cookies voor het goed functioneren van deze websites. Daarnaast gebruiken we analytische en advertising cookies om het algemeen gebruik van de websites te meten en verbeteren. Geef hieronder aan dat je akkoord bent met ons cookiebeleid om verder te surfen.

          Deze noodzakelijke cookies zorgen dat alle onderdelen van de website goed werken. Deze cookies mogen wij plaatsen zonder toestemming. Door verder te surfen op onze websites ga je akkoord met het gebruik van de noodzakelijke cookies. 

          We gebruiken cookies voor functionele doeleinden. Dit wil zeggen dat deze cookies noodzakelijk zijn voor het goed functioneren van onze websites.  Deze cookies identificeren en houden jouw (taal)voorkeuren bij en registeren of je cookies hebt geaccepteerd.

          We gebruiken cookies voor analytische doeleinden. Deze cookies verzamelen informatie over de technische gegevens van de uitwisseling of over het gebruik van de websites (bezochte pagina’s, gemiddelde duur van het bezoek,…), dit om de werking van de site te verbeteren. We doen hiervoor beroep op Google Analytics (in overeenstemming met de Google Analytics Terms of Use: https://www.google.com/analytics/terms/us.html).

          We gebruiken cookies voor advertising. Deze cookies geven ons statistieken (die niet herleidbaar zijn tot individuele gebruikers) om onze online communicatie over en werving voor onze activiteiten op diverse kanalen te verbeteren en af te stemmen op maat van jouw behoeften. Door deze cookies te aanvaarden, aanvaard je ook het gebruik van Facebook-pixel.