Opvang verzoekers om internationale bescherming

Wereldwijd zijn miljoenen mensen op de vlucht voor oorlog, vervolging, etc. Sommigen komen in België terecht en zoeken hier een veilige plek en een tijdelijke thuis. Op vraag van de overheid zorgen wij mee voor hun opvang. We doen dat met aandacht voor hun noden en in harmonie met de omgeving.

Op vraag van de overheid 

Humane opvang bieden aan mensen op de vlucht, dat is een basisprincipe. Sinds 1989 organiseren we een deel van de opvang van verzoekers om internationale bescherming in België, op vraag van de overheid, die alle kosten draagt.

Jaarlijks 5.500 bewoners

Elk jaar bieden we aan ongeveer 5.500 verzoekers om internationale bescherming een onderkomen. In onze opvangcentra garanderen we huisvesting en voeding voor elke bewoner. Daarnaast ondersteunen we hen bij hun asielprocedure. We verstrekken objectieve en correcte informatie, ook over de mogelijkheid tot vrijwillige terugkeer. Tijdens hun tijdelijk verblijf stimuleren we hen om actief aan hun toekomst te werken.

Humane opvang

We streven naar een humaan verblijf voor alle bewoners. In onze opvangcentra stimuleren we participatie en interactie, door hen te betrekken bij de dagelijkse werking van het opvangcentrum. We organiseren taallessen, ontspannings- en sportactiviteiten. Indien nodig zorgen we voor psychologische en medische begeleiding. We werken ook aan de integratie van onze centra in hun omgeving door contacten te stimuleren tussen de bewoners en de buurt.

Voogdij over niet-begeleide minderjarige vreemdelingen

Naast opvang voor verzoekers om internationale bescherming bieden we ook voogdij aan over niet-begeleide minderjarige vreemdelingen. Soms gebeurt het dat jongeren in België aankomen zonder ouders of wettelijke voogd. Deze niet-begeleide minderjarige vreemdelingen zijn erg kwetsbaar. Het spreekt voor zich dat wij hen bijzondere zorg bieden, ondersteunen en beschermen.

Een opvangcentrum in jouw buurt?

Bekijk hieronder het antwoord op veelgestelde vragen.

Opvang in België

Hoe is de opvang van verzoekers georganiseerd in België?

>       De opvang van verzoekers gebeurt in collectieve en individuele opvangstructuren. 

>       Zij vormen samen het opvangnetwerk. Fedasil is het Federaal Agentschap voor Opvang van Verzoekers om internationale bescherming en coördineert het netwerk. 

>       Rode Kruis-Vlaanderen/Croix Rouge de Belgique Communauté Francophone is de grootste opvangpartner van Fedasil en baat in opdracht van de overheid collectieve opvangcentra uit. Andere opvangpartners zijn onder andere Caritas, Samusocial, privé-aanbieders (niet-exhaustief). 

>       Er zijn ook individuele opvangplaatsen in België. Dat zijn woningen uitgebaat door een OCMW of een NGO. Enkel mensen die voldoen aan bepaalde criteria kunnen in een individuele opvangplaats verblijven. Rode Kruis-Vlaanderen organiseert zelf geen individuele opvang.

>       Hoeveel verzoekers zijn er in België en hoeveel opvangcentra zijn er? Deze informatie vind je vinden via de site van Cijfers | Fedasil.

Waarom organiseert het Rode Kruis-Vlaanderen opvang?

>       Het Rode Kruis zet zich al jaren in voor verzoekers – nationaal en internationaal. In 1989 vroeg de Belgische overheid het Rode Kruis mee te werken aan de opvang in België. Daarop sloten het Belgische Rode Kruis en de Belgische overheid een overeenkomst af voor de opvang van verzoekers. 

>       In deze overeenkomst staat vastgelegd hoe we de opvang organiseren en wie welke verantwoordelijkheden heeft. Zo draagt de overheid de kosten – tot een vooraf bepaald bedrag. Rode Kruis-Vlaanderen gebruikt geen eigen middelen of werft geen publieksfondsen voor de opvang van verzoekers om internationale bescherming.

Wat houdt “opvang” in een opvangcentrum precies in?

>       In een opvangcentrum ontvangen bewoners “materiële hulp”. Dat betekent dat zij onderdak, maaltijden, kleding en toegang tot sanitaire voorzieningen krijgen. Deze ondersteuning wordt vaak omschreven als “bed-bad-brood”. Daarnaast krijgen ze ook begeleiding, de vierde 4 B naast “bed-bad-brood”. Deze begeleiding omvat psychosociale en medische begeleiding. 

>       Een bewoner heeft recht op materiële hulp als deze een lopende procedure verzoek om internationale bescherming heeft. Het recht daartoe wordt geopend bij het doen van een verzoek om internationale bescherming te Brussel bij de bevoegde instantie (Dienst Vreemdelingenzaken) en vangt aan van zodra een verzoeker opvang vraagt en toegewezen wordt door fedasil aan een opvangcentrum. Dit recht loopt tot de procedure is afgerond en de bewoner al dan niet te horen krijgt of deze de (tijdelijke) bescherming ontvangt van de Belgische overheid.

Het openen van een nieuw opvangcentrum

Wie beslist er waar er een opvangcentrum komt?

>       De beslissing om ergens een opvangcentrum te openen ligt bij de federale overheid. Naargelang de noden kan er gezocht worden naar nieuwe sites of gebouwen. 

>       Bij de mogelijke komst van een opvangcentrum in een gemeente contacteert de Staatssecretaris voor Asiel en Migratie de burgemeester die deze hierover informeert. 

Hoe werkt Rode Kruis-Vlaanderen samen met de gemeente?

>       Eenmaal het Rode Kruis-Vlaanderen aangeduid is om het nieuwe opvangcentrum uit te baten, zullen wij een samenkomst inplannen met alle betrokken partijen. We vinden het belangrijk om met alle partijen een positieve en constructieve samenwerking op te zetten. 

>       Er wordt afgestemd over de opbouw en opening van het opvangcentrum, een communicatieplan- en strategie, de samenwerking met verschillende andere gemeentelijke actoren (brandweer, politie, dienst burgerzaken, scholen, …).

Hoe worden de bewoners in de buurt geïnformeerd over een nieuw opvangcentrum?

>       Het Rode Kruis-Vlaanderen en de gemeente/steden stellen samen een communicatieplan op. Het is belangrijk dat de buurtbewoners correct en volledig geïnformeerd worden over de komst van een opvangcentrum. 

>       Zowel via de kanalen van het Rode Kruis-Vlaanderen als die van de gemeente kan er vervolgens gecommuniceerd worden. In overleg met de gemeente of stad wordt bepaald wie welke taak op zich neemt.

De organisatie van het opvangcentrum

Hoe is de infrastructuur van een opvangcentrum georganiseerd?

>       Een opvangcentrum is een site/gebouw dat opgezet wordt als een woon-en leefomgeving voor een groep mensen. Dit betekent dat er zowel ruimtes voorzien worden voor bewoners als voor personeel. 

Wat ontvangen bewoners in een opvangcentrum?

>       Rode Kruis-Vlaanderen voorziet in een opvangcentrum in de vier B’s: bed, bad, brood en begeleiding. Dat betekent dat zij een dak boven hun hoofd krijgen, de mogelijkheid om te voorzien in persoonlijke hygiëne, drie maaltijden per dag en begeleiding en ondersteuning tijdens hun verblijf in het opvangcentrum. 

Hoe is het samenleven in een opvangcentrum georganiseerd?

>       Leven in een opvangcentrum is niet altijd gemakkelijk. Als bewoner leef je in gemeenschap met vreemden uit andere werelddelen, uit andere culturen. Er zijn regels en afspraken nodig. Deze zijn vervat in een huishoudelijk reglement. Een informatiebrochure informeert iedere nieuwkomer in zijn eigen taal over diens rechten en plichten en de huisregels.

>       We gunnen bewoners zoveel mogelijk privacy, maar niet iedereen heeft een eigen kamer. Dat laat de infrastructuur van de centra niet toe. Alleenstaanden delen meestal een vrouwen- of mannenkamer. Een gezin krijgt een eigen kamer. 

De bewoners van het opvangcentrum

Wie verblijft er in een opvangcentrum?

>       In een opvangcentrum proberen we steeds een goede combinatie van groepen te hebben. Zo zal er een mix van alleenstaanden en gezinnen verblijven, alsook niet-begeleide minderjarigen. We zetten eveneens in op een goede mix van nationaliteiten. Vaak heb je in een opvangcentrum meer dan 25 verschillende nationaliteiten onder één dak. 

Kan iemand kiezen waar die wilt verblijven:

>       Bewoners kunnen niet kiezen in welk opvangcentrum zij zullen verblijven. De beschikbare plaatsen bepalen waar men zal terechtkomen. Komt er een bed vrij in een opvangstructuur, dan wijst de dienst Dispatching van Fedasil deze plaats toe aan een verzoeker om internationale bescherming. Eerst in een opvangcentrum, van het Rode Kruis of van de overheid. Later, en indien men uitzicht heeft op verblijfsrecht, kan men verhuizen naar kleinschalige opvang. Daar geniet de bewoner meer zelfstandigheid.

Wat doen verzoekers tijdens hun verblijf in het opvangcentrum?

>       In eerste instantie bieden we bewoners de nodige rust en tijd om zich veilig te voelen. Daarna wordt er vanuit de begeleiding gekeken naar de noden en vragen die een bewoner heeft. Volwassen bewoners krijgen altijd de mogelijkheid om taalonderwijs te volgen en minderjarige bewoners trachten we zo snel mogelijk te laten starten in het regulier onderwijs. Daarnaast zijn er voor volwassen bewoners ook vele andere opleidingen die zij kunnen volgen om zo hun competenties te ontwikkelen of te versterken. Sommige bewoners kunnen zo later aan de slag als vrijwilliger bij een organisatie of bedrijf uit de buurt of vinden hun weg op de arbeidsmarkt. 

Het personeel van het opvangcentrum

Wie werkt er in een opvangcentrum?

>       In een opvangcentrum werken we vanuit een integrale benadering: iedere begeleider volgt bewoners op, organiseert activiteiten en helpt met de praktische en logistieke organisatie van het centrum. Zo blijft iedereen betrokken bij alle aspecten van de opvang.

>       Voor bepaalde taken in het centrum zijn medewerkers met een bepaalde expertise, zoals medisch, logistiek, procedure aangeworven. 

>       Een centrummanager, samen met één of meerdere adjuncten, leidt het centrum en het team. 

Wat doet een vrijwilliger in het opvangcentrum?

>       In een opvangcentrum zijn vrijwilligers altijd welgekomen. Deze kunnen ingezet worden voor een grote variëteit aan taken, van klusjes uitvoeren en fietsen herstellen tot praatgroepen leiden of voetballen met bewoners. Het opvangcentrum bekijkt steeds samen met een kandidaat-vrijwilliger wat diens vaardigheden zijn en welke noden het opvangcentrum heeft. 

De externe partners van het opvangcentrum

Werkt een opvangcentrum ook samen met andere organisaties?

>       Uiteraard. Een opvangcentrum kan niet alles alleen doen. Daarom zijn we ook aangewezen op andere organisaties en partners die hun eigen expertise hebben. Zo is dat voor medische hulpverlening met externe zorgverstrekkers[JP1] , of voor de catering in het opvangcentrum.

>       Het opvangcentrum streeft ook een sterke verankering in de buurt na. We organiseren activiteiten voor de buurt en haar buurtbewoners en houden geïnteresseerden op de hoogte van het reilen en zeilen van het opvangcentrum via een Facebookpagina.

Hoe kan ik helpen?

Is het opvangcentrum op zoek naar specifieke spullen of kledij?

>       Dat is moeilijk te zeggen op voorhand. Als een opvangcentrum op zoek is naar bepaalde goederen voor haar werking of ter ondersteuning van de bewoners, zal zij hiervoor een oproep lanceren via haar eigen Facebookpagina. 

>       Zelf spontaan spullen aanbieden aan het opvangcentrum is geen goed idee, omdat het centrum deze niet altijd zal kunnen gebruiken. 

Heb je interesse om te werken in het opvangcentrum?

>       Wij zijn mogelijks ook in het centrum in jouw buurt nog op zoek naar collega’s, zoals klusjesman/vrouw, logistiek medewerker, (nacht-)begeleider, medisch begeleider, administratief medewerker, adjunct-manager en centrummanager.   

>       Stel je vandaag nog kandidaat Solliciteren kan via de jobsite van Rode Kruis-Vlaanderen.

Wil je vrijwilliger worden in een opvangcentrum?

>       Dat kan zeker! Wij zijn steeds op zoek naar helpende handen. Stel je kandidaat door jezelf even voor te stellen en aan te geven wat je graag zou doen, via mail op opvangasielzoekers@rodekruis.be. 

>       Je kan ook steeds rechtstreeks contact opnemen met een opvangcentrum in je buurt. De contactgegevens van alle opvangcentra vind je hier.

Heb je meer interesse in de werking van het opvangcentrum uit jouw buurt?

>       Elk opvangcentrum heeft een eigen Facebookpagina. Daar posten zij updates uit het centrum, kondigen zij interessante evenementen aan, en kan je eventuele oproepen terug vinden.