Overgangsjustitie

Een samenleving die uit een gewapend conflict komt, heeft zelden of nooit de capaciteit om de rechtsstaat te herstellen en eventuele oorlogsmisdadigers voor de rechtbank te brengen.

Eerste noden na gewapend conflict

Berechting is vaak niet onmiddellijk mogelijk. De regering in eigen land heeft andere en meer dringende noden zoals:

  • ontwapening van gewapende groepen
  • verhoogde veiligheid voor de burgerbevolking
  • vergoeden van slachtoffers
  • heropleving van de economie

Niettemin is er wel het besef dat rechtsregels opnieuw intrede moeten doen in het land.

Overgangsjustitie

Overgangsjustitie verwijst naar de wijzen waarop staten die uit perioden van conflict en onderdrukking komen, omgaan met grootschalige en/of systematische mensenrechtenschendingen en/of schendingen van het IHR die zo talrijk en zo ernstig zijn dat het normale rechtssysteem niet in staat zal zijn om een ​​adequaat antwoord te bieden. Overgangsjustitie is een grootschalig maatschappelijk project om respect voor mensenrechten te verankeren en de schendingen ervan te bestraffen. 

De doelstellingen van overgangsjustitie zullen variëren afhankelijk van de context, maar doorgaans worden vier pijlers aangegrepen:

  • Strafrechtelijke vervolgingen: berechting van de verantwoordelijken van de meest ernstige schendingen van mensenrechten en/of het IHR;
  • Waarheid- of feiten (onder)zoekende processen naar schendingen door niet-gerechtelijke instanties;
  • Herstel of genoegdoening aan slachtoffers;
  • Garanties om herhaling te vermijden: hervorming van wetgeving en overheidsinstellingen, waaronder de politie, justitie, het leger en militaire inlichtingendiensten