Vanaf 7 september: nieuwe regels rond bloed geven

Mechelen 6 september - Vanaf morgen treedt de nieuwe ‘Bloedwet’ in werking. Rode Kruis-Vlaanderen heeft zich de voorbije maanden op deze dag voorbereid en alle communicatie en operationele handelingen aangepast aan de nieuwe richtlijnen. Concreet heft deze nieuwe wet de levenslange uitsluiting op voor onder andere mannen die seks hebben met mannen (MSM).

Mannen die seks hebben met mannen

Waarom mogen mannen die seks hebben met mannen geen bloed geven? Het was één van de meest gestelde vragen over bloed geven. Het uitgangspunt voor deze voorzorgsmaatregel is de veiligheid garanderen van de patiënt die bloed toegediend krijgt. Dit blijft ook gegarandeerd bij deze nieuwe wet: Een man die seks heeft met een andere man kan bloed geven indien hij als man één jaar lang géén seks gehad hebben met een andere man. 

Alles voor veilig bloed

Deze uitsteltermijn van 1 jaar geldt trouwens niet alleen voor MSM. Ook andere mensen die seksueel contact hebben of seksueel gedrag stellen dat met een verhoogd risico op het oplopen van een door bloed overdraagbare infectieziekte gepaard gaat, mogen 1 jaar lang geen bloed geven. Dan hebben we het over seks tegen betaling of seks in ruil voor geld, groepsseks, seksueel contact met een risicopersoon voor het oplopen van hiv of hepatitis B of C. 

Hiv

In het geval van MSM gaat het vooral over hiv, het virus dat aids veroorzaakt. Hiv komt bij 1/20 mannen die seks hebben met mannen voor. Het risico dat zelfs in een monogaam MSM-koppel één van beide partners ongemerkt hiv-positief is ligt meer dan 50 keer hoger dan in een heteroseksuele relatie met een nieuwe partner. Geen enkele studie toont aan dat bloed van mannen die seks hebben met mannen even veilig is als van mannen die niet behoren tot deze groep. Tegelijk heeft de ervaring in andere landen die hun uitstelbeleid al aanpasten naar minimum 1 jaar uitstel na het laatste MSM-contact wel aangetoond dat hiermee een hoge mate van veiligheid van bloedproducten gegarandeerd blijft. 

Veilige bloedproducten: samenspel van verschillende veiligheidslagen

Om de veiligheid van bloedproducten te verzekeren, moeten bloeddonoren aan bepaalde vereisten voldoen. Of een donor geschikt is, wordt beoordeeld op basis van een vragenlijst over de medische voorgeschiedenis van een kandidaat en een bijhorend gesprek tussen donor en afnamearts. Daarbij bevraagt de arts verschillende risicofactoren: o.a. verblijf in het buitenland, naaldbehandelingen en tatoeages, gebruik van drugs en seksueel gedrag. In onze laboratoria testen we het bloed van elke donatie wordt in ons labo getest op sommige – maar niet alle mogelijke – infectieziekten zoals hiv, hepatitis B en C en syfilis.

Vensterperiode

Hierbij moeten we rekening houden met de zogenaamde ‘vensterperiode’. Dat is de periode tussen de besmetting met een bepaald virus en het tijdstip waarop we die besmetting kunnen opsporen in het bloed. In deze periode is het virus dus niet traceerbaar, zelfs niet met de meest gesofisticeerde labotests. Als iemand recent besmet raakte, is het dus mogelijk dat labotests de infectie nog niet kunnen opsporen in het bloed, terwijl het virus al wel via datzelfde bloed op anderen kan worden overgedragen.

Eerlijk zijn is belangrijk

Het waarheidsgetrouw invullen van de medische vragenlijst is dus van cruciaal belang voor de veiligheid van het bloed. Sommige bloedproducten worden na afname nog verder bewerkt waardoor de veiligheid van de bloedproducten nog verhoogt. 

Wetenschappelijke cijfers

  • 1 op 20 homoseksuele mannen is besmet met hiv (t.o.v. 1 op 5.000 bij mannen die geen seks hebben met mannen) (Wetenschappelijk Instituut voor Volksgezondheid, 2014)
  • MSM contacten liggen bij mannen vaak aan de basis van andere SOA’s zoals syfilis (88%), gonorroe (84%) en HCV  (100%)
  • Wetenschappelijke literatuur toont dat er een relatie is tussen MSM-contacten en een verhoogd risico op hiv bij bloeddonoren. Dit risico is volgens een studie het duidelijkst aanwezig bij mannelijke donoren die minder dan 1 jaar geleden seks hadden met een man. (Centrum voor Evidence Based-Practice van Rode Kruis-Vlaanderen, PLOS one, 2015)
  • Onderzoek in andere landen die hun uitstelbeleid al aanpasten naar minimum 1 jaar uitstel toont aan dat een uitstelbeleid van minstens één jaar na het laatste MSM-contact een hoge mate van veiligheid van bloedproducten voor de ontvanger garandeert.
  • Binnen een stabiele MSM-relatie is het risico dat een besmetting met hiv niet ontdekt wordt meer dan 50 keer hoger dan in een heteroseksuele relatie met een nieuwe partner. (Hoge Gezondheidsraad, 2016)
  • Bij elke donor die geïnfecteerd geraakt met hiv proberen we de manier waarop de donor besmet werd te achterhalen. In België blijkt op basis van gesprekken met deze donoren dat – ondanks het levenslange uitstel – in ongeveer 40 % van de gevallen, MSM-contacten aan de basis liggen. Uit geavanceerde genetische tests die toelaten om de meest waarschijnlijke oorzaak van hiv besmetting te achterhalen, blijkt dat in Vlaanderen en Nederland wellicht zelfs 75 % van de besmetting bij mannelijke donoren door MSM contacten worden veroorzaakt.
  • In landen (bv. Italië en Spanje) waar individuele risicobeoordelingen bij donoren worden uitgevoerd, ligt het aantal hiv-besmettingen bij gekende donoren 10 keer hoger dan in België. 

      De websites van Rode Kruis-Vlaanderen maken gebruik van cookies om jouw bezoek zo vlot mogelijk te laten verlopen. We installeren daarvoor technische cookies die noodzakelijk zijn voor het goed functioneren van deze websites en analytische cookies om het algemeen gebruik van de websites te meten. Door verder te surfen op onze websites ga je akkoord met ons cookiebeleid.