Voorzorgsmaatregel rond transgenders en bloed geven

Op 29 april 2019 werd een nieuwe vraag toegevoegd aan de medische vragenlijst voor donoren waarin nagegaan wordt of het huidige geslacht van de donor overeenkomt met het geslacht bij de geboorte. Deze vraag – die voorheen ook al mondeling werd gesteld door de afnamearts - kwam er nav. de veranderde Belgische wetgeving waarbij transgenders ook zonder medische voorwaarden hun geslachtsregistratie officieel kunnen aanpassen. Deze wetswijziging zorgt voor een grotere diversiteit aan personen die wettelijk van geslacht veranderd zijn én dat levert een nieuwe complexiteit op voor ons als bloedinstelling.

Tijdelijke voorzorgsmaatregel

Vooraf: we begrijpen dat deze voorzorgsmaatregel emoties oproept bij de betrokken personen en dat mensen zich gediscrimineerd kunnen voelen. We benadrukken graag dat het om een tijdelijk beleid gaat. Net daarom ook zijn we reeds geruime tijd in nauw overleg met het Transgender Infopunt om dit permanent beleid vorm te geven, en zullen we de komende periode contact nemen met belangengroepen en çavaria.

Complexe realiteit

Sinds de eerder vermelde wetswijziging kunnen we donoren over de vloer krijgen die wettelijk van geslacht veranderd zijn en die ofwel:

  • geen biologische veranderingen ondergingen;
  • enkel hormonale veranderingen ondergingen;
  • een operatie (al dan niet tot een volledige transitie naar het andere geslacht) ondergingen.

We kunnen ons dus niet meer enkel op het wettelijk geslacht baseren om geslachtsgebonden risico’s voor de donor zelf noch voor de ontvanger in te schatten. Voor de donor zelf betreft het oa. het hemoglobinegehalte en het totale bloedvolume waarvoor de te hanteren criteria verschillen tussen mannen en vrouwen, en voor de ontvanger het hoger risico op transfusiereacties bij plasma en bloedplaatjes van vrouwelijke donoren. Deze factoren bepalen welke bijkomende testen uitgevoerd worden evenals tot welk eindproduct een bloedgift kan verwerkt worden. Zo wordt bijvoorbeeld plasma afkomstig van vrouwelijke donoren wel gebruikt om geneesmiddelen te bereiden, maar niet voor de bereiding van plasma voor transfusie omdat de kans op ernstige longcomplicaties bij de patiënt groter is.

Unieke identificatie van donoren

Bij een wijziging van het juridische geslacht van een donor wijzigt het rijksregisternummer. Gezien de donor geïdentificeerd wordt op basis van het rijksregisternummer, kan één donor onder verschillende identiteiten gekend zijn. Hierdoor is de traceerbaarheid van alle producten die deze donor ooit gaf - een cruciale schakel in een veilige bloedketen - niet meer gewaarborgd.

Volgens het Europees Hof dient elk land zijn uitsluitingscriteria voor transgenderdonoren te baseren op de individuele gegevens van het land zelf. Deze zijn voor België niet ter beschikking. Deze informatie is essentieel om een beleid te bepalen. Studies uit het buitenland tonen immers hoge cijfers wat betreft infectierisico van donaties door bepaalde groepen van transgenders. Transgendervrouwen bijvoorbeeld worden door de Wereldgezondheidsorganisatie aanzien als één van de 5 groepen die disproportioneel hoger besmet zijn met HIV, gemiddeld 19% van hen is HIV-positief.

Vermits de Belgische gegevens essentieel zijn om een meer genuanceerd beleid te kunnen bepalen, roept het Rode Kruis op om deze gegevens zo snel mogelijk te bepalen en te communiceren. Het Rode Kruis is ook bereid om actief samen te werken met expertisecentra om de epidemiologische studie die nodig is zelf te realiseren.

      De websites van Rode Kruis-Vlaanderen maken gebruik van cookies om jouw bezoek zo vlot mogelijk te laten verlopen. We installeren daarvoor technische cookies die noodzakelijk zijn voor het goed functioneren van deze websites en analytische cookies om het algemeen gebruik van de websites te meten. Door verder te surfen op onze websites ga je akkoord met ons cookiebeleid.