Joris D'Havé

Afgevaardigde voor Rode Kruis-Vlaanderen

Handen wassen, een gewoonte die levens kan redden!

Zaterdag 15 oktober is het Wereld Handenwasdag. Voor ons is het misschien een evidentie om meerdere keren per dag onze handen te wassen. Maar wat als er niet genoeg proper water beschikbaar is om je handen geregeld te wassen? Een probleem waar heel wat ontwikkelingslanden mee te kampen hebben. Jaarlijks sterven 1,7 miljoen kinderen aan de gevolgen van diarree en longontstekingen. Nochtans kan dit verminderd worden met respectievelijk 50% en 25% door geregeld de handen te wassen met zeep. 

We grijpen deze dag dan ook aan om nogmaals te wijzen op het belang van de uitbouw van goede water- en sanitaire voorzieningen én de bijhorende gedragsverandering omtrent hygiëne. Joris, één van onze medewerkers die Rode Kruisprojecten opvolgt in Malawi, weet als geen ander hoe belangrijk dit aspect is.

     

Uitgebreide vragenlijst als basis van ons onderzoek

In veel van onze ontwikkelingsprojecten staat gedragsverandering centraal. Het gaat dan vaak over projecten die ziekten zoals dodelijke diarree moeten terugdringen en waarvoor het aanleveren van de zogenaamde 'hardware' (waterputten, latrines, installaties om handen te wassen) niet voldoende is. Het promoten van correct hygiënisch gedrag is een niet te verwaarlozen deel van deze projecten. Zo blijft het zuivere water van een geïnstalleerde waterpomp maar zuiver als het met een propere emmer wordt opgevangen en is bewezen dat handen wassen met zeep effectief is voor het reduceren van diarree.

Maar het gedrag van iemand veranderen is niet eenvoudig! Opvoeding, gewoontes, geloof, zelfvertrouwen, kennis ... het zijn allemaal factoren die een bepaald gedrag (of afwezigheid ervan) bepalen. Om onze interventietechnieken beter te kunnen afstemmen op de eigenlijk factoren die in een bepaalde context relevant zijn, gingen we in Malawi een samenwerking aan met EAWAG, een Zwitsers onderzoeksinstituut. Zij ontwikkelden een model (RANAS - Risk, Attitude, Norms, Ability, Self-Regulation) om via een uitgebreide vragenlijst een beter inzicht te krijgen op wat onze begunstigden belangrijk vinden en wat maakt dat ze een bepaald gedrag, in dit geval het frequent wassen van de handen, kunnen en/of willen uitvoeren.

     

Sociale perceptie doorslaggevende factor

In Kasungu district, een ruraal gebied met zo'n 3.600 huishoudens in Malawi, is zo gebleken dat kennis over het onderwerp niet belangrijk is. Mensen die hun handen wassen en mensen die hun handen niet wassen hebben geen andere kijk op het belang, de risico's en voordelen van het handen wassen. Wat wél speelt is de sociale perceptie! In plaatsen waar de dorpshoofden duidelijk het belang ervan benadrukken is het aantal handenwassers veel groter, behale in gezinnen waar ze zich minder bewust zijn van die sociale dimensie. Een ander aspect dat in dit gebied belangrijk bleek is de zelfherinnering, de reflex om eraan te denken de handen te wassen na het uitvoeren van bepaalde taken.

100 Rode Kruisvrijwilligers trekkende kracht

Met 100 zijn ze, 50 mannen en 50 vrouwen, die in de aan hen toegewezen dorpen bijna dagelijks huisbezoeken uitvoeren, de begunstigden sociaal ondersteunen én motiveren. Uit de uitgevoerde analyse blijkt welke acties het meest kans hebben op succes en de vrijwilligers dus best ondernemen. Zo organiseren ze bijvoorbeeld vergaderingen waarbij het gezamenlijk commitment wordt benadrukt en dat wordt ook omgezet in een contract. Aan het 'reminden' van het handen wassen wordt gewerkt door een poster mét weekkalender te ontwikkelen waarbij de gezinshoofden samen met de vrijwilligers afspreken op welke momenten de zeep gecontroleerd zal worden, wanneer er water gehaald wordt en wanneer de handen gewassen moeten worden. Al deze specifieke momenten worden effectief aangeduid op de kalender die op een duidelijk zichtbare plaats gehangen wordt.

Zo zorgt Rode Kruis-Vlaanderen dat ze op een wetenschappelijke manier haar activiteiten zo efficiënt en gericht mogelijk kan aflijnen. Wil je graag mee zorgen voor zuiver water? Dat kan door ons financieel te steunen.

Word zuiverwaterschenker!


+ meer artikels van deze expert

Gerelateerd

  • Philippe Vandekerckhove

    Gedelegeerd bestuurder Rode Kruis-Vlaanderen

    Laten we beginnen met het goede nieuws: het aanpakken van de grijze zone tussen ‘vrijwilligerswerk’ en reguliere arbeid, daar kan niemand echt iets op tegen hebben. De beleidsmakers willen een aangepast sociaal en fiscaal statuut ontwikkelen voor engagementen die niet tot het vrijwilligerswerk…

    Lees meer...
  • Hubert Beuselinck

    Afdelingsvoorzitter Bredene

    Ik was amper 11 jaar oud toen ik deel ging uitmaken van de toenmalige Nationale dienst der kadetten van het Rode Kruis. In april 1968 kreeg ik er de totemnaam “hamster”, iets waar mijn gretigheid ongetwijfeld veel mee te maken had. Diezelfde eigenschap zorgde er ook voor dat ik heel wat functies…

    Lees meer...
  • Laura De Grève

    Stafmedewerker Internationaal Humanitair Recht

    Het Rode Kruis veroordeelt sterk het gebruik van chemische wapens tijdens de vijandelijkheden in de omgeving van de Irakese stad Mosul. Vrouwen en kinderen slachtoffer Het Rode Kuis werd gealarmeerd door vaststelling door eigen medewerkers in Irak. De laatste twee dagen werden 7 patiënten…

    Lees meer...
  • Jan Standaert

    Vrijwilliger

    Half oktober vertrok vrijwilligster Anne als teamlid van een Emergency Response Unit (ERU) naar Haïti om er te helpen bij de distributie van hulpgoederen na de doortocht van orkaan Matthew. Vier weken later keerde ze terug met een pak verhalen en gaf ze even later de fakkel door aan vrijwilliger…

    Lees meer...
  • Laura De Grève

    Stafmedewerker Internationaal Humanitair Recht

    Van 30 november tot en met 2 december vindt in Genève de vierde universele bijeenkomst plaats van de nationale comités voor internationaal humanitair recht (IHR) en organen met een gelijkaardig mandaat. Meer dan 240 personen nemen deel aan deze bijeenkomst. Belgische Interministeriële Commissie…

    Lees meer...
  • Marcel Verhulst

    Penningmeester Rode Kruis-Grimbergen

    Heb jij je al eens afgevraagd waar jouw lokale Rode Kruisafdeling pleisters, ontsmettingsmateriaal, brancards, ambulances, zuurstofmaskers en ander hulpmateriaal vandaan ‘tovert’ als jij het nodig hebt? Wel, het antwoord is simpel: JIJ zorgt daarvoor. Of nog beter, jij kan daar mee voor zorgen. Om…

    Lees meer...
  • Marijke Peys

    Stafmedewerker Internationaal Humanitair Recht

    Internationaal Strafhof Op 17 juli 1998 is het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof (Hof) ondertekend. Nadat 60 landen dit Statuut geratificeerd hadden, is het Hof in 2002 opgericht. Rechtsmacht De rechtsmacht van het Hof is beperkt tot: de misdaad van genocide; misdaden tegen de…

    Lees meer...
  • Marijke Peys

    Stafmedewerker Internationaal Humanitair Recht

    Internationaal humanitair recht (IHR) geeft bescherming aan personen die niet (meer) deelnemen aan de vijandelijkheden. Dit is in de eerste plaats de burgerbevolking. Hun basisbehoeften moeten tijdens gewapende conflicten gegarandeerd blijven.    Humanitaire hulpverlening De verantwoordelijkheid…

    Lees meer...