Wat is het IHR?
Internationaal humanitair recht (IHR) bestaat uit een geheel van regels die om humanitaire redenen de gevolgen van gewapende conflicten beperken. Het beschermt personen die niet of niet langer aan de vijandelijkheden deelnemen en het beperkt de middelen en methoden van oorlogvoering.
Internationaal humanitair recht is ook gekend als oorlogsrecht of het recht van gewapende conflicten. Internationaal humanitair recht maakt deel uit van het internationaal recht. Dit omvat de regels die de relaties tussen staten vastleggen en het komt tot stand door:
- overeenkomsten tussen staten (verdragen en conventies)
- gewoonterecht (wat door staten als wettelijk bindend wordt beschouwd)
- algemene principes
Waar ligt de oorsprong van het IHR?
Internationaal humanitair recht gaat terug op regels van oude beschavingen en godsdiensten. Oorlogvoering is altijd onderworpen geweest aan bepaalde principes en gewoontes. De universele codificatie van het internationaal humanitair recht kende een aanvang in de 19de eeuw. Sindsdien hebben staten overeenkomst bereikt over een hele reeks regels die steunen op de bittere ervaring van hedendaagse gewapende conflicten.
Deze regels zoeken een evenwicht tussen de humanitaire bekommernis en de militaire vereisten van staten. Door de groei van de internationale gemeenschap, neemt een steeds groter aantal staten deel aan de ontwikkeling van de regels. Vandaag is het internationaal humanitair recht een universeel gegeven.
Waar kan het IHR gevonden worden?
Een groot deel van het internationaal humanitair recht is terug te vinden in de vier Verdragen van Genève van 1949. Vrijwel alle staten zijn door deze verdragen gebonden. Deze verdragen werden verder ontwikkeld en aangevuld door twee bijkomende verdragen: de Aanvullende Protocollen van 1977 ter bescherming van slachtoffers van gewapende conflicten.
Andere overeenkomsten verbieden het gebruik van bepaalde wapens en militaire strategieën en beschermen bepaalde categorieën personen en goederen.
Wanneer is het IHR van toepassing?
Internationaal humanitair recht is enkel toepasbaar in gewapende conflicten. Het vindt geen toepassing tijdens interne spanningen en onlusten, zoals geïsoleerde daden van geweld. Het recht vindt een toepassing zodra een conflict begint en bindt alle betrokken partijen, los van de vraag wie aan de oorsprong van het gewapend conflict ligt.
Internationaal humanitair recht maakt een onderscheid tussen internationale en niet-internationale gewapende conflicten. Internationaal gewapende conflicten zijn conflicten waarbij minstens twee staten betrokken zijn. Tijdens deze conflicten gelden een hele reeks regels, zoals ten minste te vinden in de vier Verdragen van Genève en het Eerste Aanvullende Protocol.
Niet-internationaal gewapende conflicten blijven beperkt tot het grondgebied van één enkele staat. De betrokken partijen zijn de reguliere strijdkrachten en/of dissidente gewapende groeperingen. De regels voor deze conflicten zijn beperkt tot artikel 3, gemeenschappelijk aan de vier Verdragen van Genève, en het Tweede Aanvullende Protocol.
Het is belangrijk een onderscheid te maken tussen internationaal humanitair recht en mensenrechtenrecht. Hoewel sommige regels identiek zijn, kennen deze twee rechtsinstrumenten een afzonderlijke ontwikkeling en zijn de regels in verschillende verdragen vastgelegd. Bovendien vindt het mensenrechtenrecht zijn toepassing voornamelijk in vredestijd en kunnen een aantal bepalingen worden opgeschort in oorlogstijd.
Wat omvat het IHR?
Het internationaal humanitair recht behandelt twee aspecten:
- de bescherming van personen die niet of niet langer aan de vijandelijkheden deelnemen;
- de beperkingen voor de manieren om oorlog te voeren, vooral over wapens en methoden van oorlogvoering (bijv. militaire strategieën).
Lees meer over: