De wereld verandert door verhalen.
Ik ben vrijwilliger voor Zorgbib Rode Kruis-Vlaanderen. Dat betekent dat ik geregeld een voormiddag ga voorlezen aan zieke kinderen op de pediatrie van een ziekenhuis. De boeken worden ter beschikking gesteld door het Rode Kruis.naast ziekenhuisclowns en ter plaatse werkende schooljuffen zorgen wij voor afleiding tijdens de pijnlijke, saaie en eenzame ziekenhuistijd.
Op onze kinderafdeling liggen overwegend sociaal minder goed bedeelde kinderen, dikwijls anderstalig. De gemiddelde leeftijd bedraagt 4 jaar. Bijgevolg ben je als leesouder vooral druk in de weer met prentenboeken. Jammer genoeg zie je je kind niet meer terug. Je kan nooit verwijzen naar een vorig boek, naar een andere situatie. Omdat de kinderen ook weinig tot geen leeservaring hebben, wordt het vaak iets van een hindernissenkoers. Ik krijg wel tips en info van het verplegend personeel: naam, leeftijd, ziektebeeld, isolatie of niet en talenkennis. Op basis daarvan kies ik enkele boekjes. Het kindje zelf maakt de uiteindelijke keuze. En kiezen blijkt geen probleem: ze kijken, bladeren en vragen.
De kinderen vragen soms aan mij waarom ik bepaalde boekjes gekozen heb. Door hun verblijf in het ziekenhuis worden sommige kinderen echt wijs. Ze kunnen vaak heel fundamentele dingen zeggen. Het is ook ontstellend om te zien hoe snel en vol overgave de kinderen zich prijsgeven bij het lezen, of je nu over Mickey Mouse of over twee beleefde dieven vertelt. Het verhaal of de prenten geven aanleiding tot verregaande confidenties. Je voelt heel erg de klik als het voorbij is, het deurtje gaat dicht. Sommigen hebben hun hartje gelicht, anderen kunnen niet loslaten, het traditionele ‘nog eentje’ kennen ze ook in het ziekenhuis.
Ik lees meestal voor op de kamer. Dat is hun eigen terrein, waar het naast verdrietig ook gezellig kan zijn. Per kindje neem ik een half uur. Als je veel langer blijft, komen ze moeilijk van je los. Dan is de pijn van het afscheid veel erger dan een half uurtje fijn lezen. Een verhaal neemt hen eventjes weg uit de realiteit. Daarna kunnen ze er beter tegen. De wereld verandert door verhalen. De wereld van een kind zonder boeken is anders dan de wereld van een kind met boeken. Ik vindt dat ze iets missen zonder verhalen, daarom durf ik aandringen, ‘met alle truccen van de foor’ als ze schuchter of weigerachtig zijn.
Wat ik doe is basiswerk, waarover diepzinnige uitlatingen al snel naar hoogmoed neigen. Toch durf ik te hopen dat mijn speldenprikjes de kinderen zodanig verleiden dat ze zelf naar boeken en verhalen grijpen en thuis aandringen op voorlezen.
De wonderlijke kracht van een boek en een bezoek
“Er zijn zoveel boeken en ik heb zo weinig tijd om ze te lezen, maar later, als ik meer vrije tijd heb, haal ik mijn schade in.” Wie heeft zich nog nooit aan deze uitspraak schuldig gemaakt? De bewoners van het rustoord De Notelaar in Beveren hebben wél voldoende vrije tijd om hun leeslust te kunnen botvieren. Elke week komt Rode Kruisvrijwilligster Josiane Collaer met haar mobiele ziekenhuisbibliotheek langs om hen te voorzien van een stapel vers leesvoer.
Eerste leesbeest van dienst is José, een kwieke dame die graag een babbeltje slaat. Hoewel ze haar vorige boek nog niet uit heeft, kiest ze toch twee nieuwe romans. “Heel uitbundige activiteiten zeggen mij niet zoveel”, zegt José. “Ik doe graag rustige dingen.” Ze leent geregeld boeken, maar wil toch vooral honderduit kunnen praten met de Rode Kruisvrijwilligster. Ook deze week passeren weer de meest uiteenlopende onderwerpen de revue: van de carnavalstoet in het dorp tot het wel en wee in het rusthuis. Het sociale aspect van de zorgbib kan duidelijk op zeer veel bijval rekenen, en er is niets wat ze wil veranderen. José is een gelukkige lezer.