Wat is het verschil tussen een vluchteling en een kandidaat-vluchteling of asielzoeker?
Het zou te eenvoudig zijn als men iedereen die verklaart vluchteling te zijn onmiddellijk als vluchteling zou erkennen. Om misbruiken te voorkomen wordt elke aanvraag apart onderzocht door de bevoegde asielinstanties. Dit onderzoek gebeurt telkens weer met de nodige zorg.
Zolang het onderzoek loopt, wordt de betrokkene een kandidaat-vluchteling of asielzoeker genoemd en mag hij of zij in België verblijven.
Een asielzoeker is dus iemand waarvan wordt onderzocht of hij of zij als vluchteling kan erkend worden. Indien de bevoegde instanties erkennen dat er een gegronde vrees voor vervolging bestaat, wordt de asielzoeker ontvankelijk verklaard voor het vluchtelingenstatuut en krijgt de aanvrager een verblijfsvergunning. In het andere geval, ontvangt de aanvrager een bevel om het grondgebied te verlaten. Dit is dan ook het moment waarop een asielzoeker ophoudt asielzoeker te zijn en het opvangcentrum moet verlaten.
Zijn er verschillen tussen vluchtelingen en migranten?
Tussen migranten en vluchtelingen zijn er belangrijke verschilpunten :
- Een migrant verlaat meestal zijn land omdat hij denkt zijn economische situatie ergens anders te kunnen verbeteren. Hij kan zijn migratie rustig voorbereiden en neemt zijn beslissing zonder dwang. De uittocht van een vluchteling daarentegen is meestal plots, geforceerd en chaotisch en verloopt over het algemeen in een klimaat van terreur.
- De migrant kiest vrij het land waarin hij wenst te werken. Begin jaren ’60 had België zelfs wervingskantoren in het buitenland om ter plaatse arbeiders te rekruteren. Voor een vluchteling is er vaak geen vrije keuze. In veel gevallen wordt het land waar asiel gevraagd wordt, bepaald door de dwang van de omstandigheden en de mogelijkheden van het moment.
- De meeste migranten wonen al lange tijd in België. Vluchtelingen zijn vooral sinds begin jaren ’80 naar Europa beginnen komen.
- België kent sinds 1974 een effectieve immigratiestop. Oorspronkelijk was de dat niet van toepassing op de familieleden van de migrant. In 1980 werd ook de mogelijkheid van gezinshereniging beperkt. De immigratiestop geldt niet voor vluchtelingen.
Waarom vangt België vluchtelingen op?
België is een van de landen die het vluchtelingenverdrag (de Conventie van Genève en het Protocol van New York) ondertekenden. Dat gebeurde op 22 juli 1953. Hierdoor verbond België er zich toe om bescherming te verlenen aan de vluchtelingen op zijn grondgebied. Deze bescherming bestaat o.a. uit de garantie dat de vluchteling niet teruggestuurd kan worden naar zijn land van herkomst.
Daarnaast verklaarde België zich akkoord om vluchtelingen een aantal basisrechten te garanderen. Een van deze basisrechten is de plicht om iedereen die legaal op het grondgebied verblijft een recht op menswaardig bestaan te garanderen. Als de betrokkene niet zelf in zijn levensonderhoud kan voorzien, zijn het de OCMW's die daarvoor moeten zorgen.
Waarom vangt het Rode Kruis vluchtelingen op?
Eind 1989 bleek de opvangcapaciteit van het Klein Kasteeltje ontoereikend voor het aantal asielzoekers. In naam van de regering vroeg het toenmalig Staatssecretariaat voor Maatschappelijke Emancipatie aan het Belgische Rode Kruis om een aantal opvangplaatsen te organiseren. Dit was de start van een aantal conventies met de overheid. De conventie legt de uitvoeringsmodaliteiten van de opdracht vast. Ze bepaalt ondermeer dat alle kosten gedragen worden door de overheid en legt het maximum besteedbare bedrag per asielzoeker vast.
Vanuit zijn grondbeginselen staat het Rode Kruis in voor een humane opvang van asielzoekers. Dit gebeurt zowel in de opvangcentra, in individuele hulpverlening als in bewustmakingsacties naar de Belgische bevolking.
Momenteel voorziet het Belgische Rode Kruis in circa 3000 opvangplaatsen, verdeeld over verschillende opvangcentra verspreid over België. Het beheer van deze opvangcentra gebeurt door respectievelijk Rode Kruis – Vlaanderen en de Waalse gemeenschap.